Setup Windows 11 từ A-Z cho dev 2026: từ clean install đến production-ready

Bài viết này áp dụng cho Windows 11 23H2/24H2 (build ≥ 22631), được viết tháng 4/2026 khi Windows 10 đã hết support chính thức tháng 10/2025. Nếu bạn còn Windows 10, nên upgrade trước khi follow — nhiều tính năng WSL2 GPU passthrough và Terminal split-pane chỉ hoạt động ổn trên Win11.

Mục tiêu sau khi hoàn thành: một máy sạch, partition tách rõ C (system 100GB) và D (data), WSL2 Ubuntu chạy native, terminal profile đã config, VS Code extension đủ cho stack TypeScript/Python/Go, Docker Compose chạy được, và các tweak giảm RAM từ ~8GB idle xuống ~4GB.

Bước 1 — Download Media Creation Tool từ microsoft.com/software-download/windows11. Tạo USB boot 8GB+. Luôn tải file ISO trực tiếp từ Microsoft, không dùng bản ghost/lậu — bản ghost thường bỏ Windows Defender và inject malware.

Bước 2 — Trong cài đặt, chọn Custom install → delete all partition hiện tại → tạo 2 partition: C (100GB NTFS cho system) và D (phần còn lại cho data, dev project, Docker image). Tách C/D để khi cần cài lại Windows không mất source code.

Bước 3 — Khi tới màn hình Microsoft Account bắt buộc, nhấn Shift + F10 → gõ oobe\BypassNRO (nhấn Enter) → máy restart và bạn có thể chọn I don't have internet để tạo local account. Mẹo này vẫn hoạt động trên 24H2.

Bước 4 — Sau khi vào desktop, Settings → Windows Update → chạy update full 2-3 vòng cho tới khi không còn pending. Đừng bỏ qua — nhiều driver chipset chỉ đến qua Windows Update.

Bước 5 — Tắt bloatware: mở PowerShell admin → Get-AppxPackage *xbox* | Remove-AppxPackage, tương tự với *bing*, *zune*, *getstarted*. Hoặc dùng script Win11Debloat từ GitHub (Raphire/Win11Debloat) an toàn hơn cho người mới.

Bước 6 — PowerShell admin: wsl --install -d Ubuntu-24.04. Restart máy. Sau restart, Ubuntu tự mở lần đầu → tạo user + password. Nếu lỗi 0x8004032d, bật Virtualization trong BIOS (Intel VT-x hoặc AMD SVM).

Bước 7 — Trong WSL Ubuntu: sudo apt update && sudo apt upgrade -y, sau đó cài các build tool cơ bản: sudo apt install -y build-essential curl wget git zsh unzip.

Bước 8 — Cài Zsh + Oh My Zsh làm shell chính: sh -c "$(curl -fsSL https://install.ohmyz.sh)". Plugin phổ biến: zsh-autosuggestions, zsh-syntax-highlighting. Theme: powerlevel10k nhẹ và đẹp.

Bước 9 — Cài Node.js qua nvm (không dùng apt — apt lock Node cũ): curl -o- https://raw.githubusercontent.com/nvm-sh/nvm/master/install.sh | bash. Sau đó nvm install --lts cho Node 22 LTS. Cài pnpm: npm install -g pnpm.

Bước 10 — Cấu hình Git: git config --global user.name "Your Name", git config --global user.email [email protected]. Tạo SSH key: ssh-keygen -t ed25519 -C [email protected] → copy cat ~/.ssh/id_ed25519.pub → paste vào GitHub Settings → SSH keys.

Bước 11 — Windows Terminal đã pre-install trên Win11. Settings → Default profile → chọn Ubuntu-24.04. Tick "Run as Administrator by default" nếu bạn cần, thêm profile PowerShell, cmd, Azure Cloud Shell. Font: JetBrains Mono hoặc Cascadia Code PL (có ligature).

Bước 12 — Cài VS Code từ code.visualstudio.com. Bật setting "Remote - WSL" để khi gõ code . trong WSL Ubuntu, VS Code tự mở project trên WSL filesystem (hiệu năng hơn gấp 10× so với mount /mnt/c).

Bước 13 — Extension pack must-have (install từ VS Code marketplace): - ESLint + Prettier (JS/TS) - GitHub Copilot + Copilot Chat (nếu có subscription) - GitLens (Git history overlay) - Error Lens (hiển thị lỗi inline) - Docker + Dev Containers - Python + Pylance (nếu làm Python) - Todo Tree (highlight TODO/FIXME) > [!TIP] > Export profile VS Code sang Gist để sync giữa các máy — Command Palette → "Profiles: Export".

Bước 14 — Cấu hình VS Code settings.json các key quan trọng: "editor.formatOnSave": true, "editor.defaultFormatter": "esbenp.prettier-vscode", "files.autoSave": "afterDelay", "terminal.integrated.defaultProfile.windows": "Ubuntu-24.04 (WSL)".

Bước 15 — Cài Notepad++ từ notepad-plus-plus.org cho việc mở file nhỏ/log nhanh (VS Code khởi động chậm hơn nhiều). Associate .log, .ini, .bat với Notepad++ qua Control Panel → Default Apps.

Bước 16 — Docker Desktop từ docker.com (free cho personal/small team < 10 người). Sau khi cài, Settings → General → tick "Use WSL 2 based engine". Thêm file ~/.wslconfig trong Windows home để giới hạn RAM Docker: ``` [wsl2] memory=6GB processors=4 swap=2GB ``` Hoặc dùng Rancher Desktop free thay thế nếu team > 10 người.

Bước 17 — Cài Bitwarden desktop + browser extension từ bitwarden.com. Quản lý mật khẩu tập trung, đồng bộ giữa Windows và mobile. Tạo master password mạnh (≥ 14 ký tự, bao gồm symbol).

Bước 18 — 7-Zip từ 7-zip.org làm default archive tool thay cho Windows Explorer (vốn xử lý ZIP lớn rất chậm và không hỗ trợ RAR, 7z tốt). Chuột phải file → 7-Zip → chọn thao tác.

Bước 19 — Tweak giảm RAM idle: - Settings → Personalization → Background → chọn Picture thay vì Windows Spotlight (Spotlight chạy service nền tốn 200MB) - Task Manager → Startup apps → disable tất cả trừ những app bạn cần lúc boot - Settings → Privacy & Security → tắt "Let apps run in the background" - Disable Fast Startup: Control Panel → Power Options → "Choose what the power buttons do" → untick Fast Startup (giúp shutdown sạch hơn)

Bước 20 — Cài fonts lập trình: JetBrains Mono, Fira Code, Cascadia Code PL (tất cả free từ GitHub). Setup wallpaper từ Unsplash → Settings → Personalization → Background. Cuối cùng chạy winget upgrade --all hàng tuần để keep app up-to-date.

GPU passthrough cho WSL — Nếu bạn cần CUDA cho ML: cài NVIDIA driver bản mới nhất trên Windows (không cần cài driver Linux trong WSL), sau đó trong WSL Ubuntu sudo apt install nvidia-cuda-toolkit. Test: nvidia-smi trong WSL phải ra GPU.

Systemd trong WSL — Mặc định WSL2 không chạy systemd. Tạo file /etc/wsl.conf với nội dung [boot]\nsystemd=true. Restart WSL: wsl --shutdown trong PowerShell. Sau đó systemctl status trong Ubuntu sẽ hoạt động.

WSL mirrored networking — Từ Windows 11 22H2, WSL có chế độ mirrored networking giúp WSL và Windows dùng chung network stack (localhost truy cập được 2 chiều). Thêm vào ~/.wslconfig: ``` [experimental] networkingMode=mirrored ``` Restart WSL. Rất hữu ích cho dev full-stack khi frontend chạy Windows + backend chạy WSL.

Checklist tools một chỗ để download (tất cả đều free, đã kiểm chứng): | Tool | Mục đích | Link | |---|---|---| | Windows Terminal | Terminal mặc định | Microsoft Store | | VS Code | Editor chính | code.visualstudio.com | | Notepad++ | Editor nhẹ | notepad-plus-plus.org | | Docker Desktop | Container | docker.com | | 7-Zip | Nén/giải nén | 7-zip.org | | Bitwarden | Password | bitwarden.com | | Everything | Search file | voidtools.com | | PowerToys | Utilities | Microsoft Store | | Git for Windows | Git client | git-scm.com |

Ngoài ra bạn nên tham khảo các bài chi tiết về VS Code, Windows Terminal, 7-Zip, Bitwarden trên trang /phan-mem để setup tối ưu từng tool.